OBRAZOVNO VASPITNE FUNKCIJE SPORTSKE REKREACIJE

Obrazovno-vaspitne funkcije sportske rekreacije ispoljavaju se kroz višestruke pedagoško-andragoške vrednosti raznovrsnih sadržaja, oblika, programa i metoda aktivnosti, koji se primenjuju u ovom području. Obrazovno-vaspitne funkcije sportske rekreacije mogu se uslovno iskazati i sistematizovati kroz:

• Doprinos optimizaciji psihosomatskog statusa čoveka - obezbeđivanju skladnog fizičkog razvoja i održavanja funkcija organa i sistema organizma na optimalnom nivou;
• Doprinos razvijanju pozitivnih osobina ličnosti: odvažnosti, upornosti, izdržljivosti, druželjubivosti, tolerantnosti, međusobnog razumevanja i saradnje;
• Doprinosi opštefizičkom razvoju i pravovremenom usvajanju širokog fonda raznovrsnih motoričkih znanja i navika značajnih u svakodnevnom životu, radu, slobodnom vremenu, vandrednim prilikama i odbrani zemlje;
• Doprinos profesionalnoj pripremi za za rad, bržoj prekvalifikaciji i osposobljavanju za rad na novim mašinama i novim tehnologijama;
• Podizanje svesti i saznanja o rizicima koje sa sobom nosi hipokinezija, strasna prenaprezanja, neadekvatna ishrana i drugi riziko faktori u savremenim uslovima života i rada savremenog čoveka;
• Upoznavanje značaja i opštih (bioloških, psiholoških i socioloških) vrednosti sportske rekreacije kao važnog  faktora za održavanje biološko-zdravstvene i socio-psihološke ravnoteže u životu savremenog čoveka i značajnog elementa kvaliteta života savremenog čoveka;
• Usvajanje osnovnih motoričkih struktura (elemenata sportske tehnike) koje imaju širu primenu kao sadržaji pojedinih modela programa sportske rekreacije;
• Usvajanje pojedinih modela programa sportske rekreacije, savladavanje metodike njihove primene, doziranja i kontrole optimalnih opterećenja, valorizacije postignutih efekata i upoznavanje konkretnih vrednosti i efekata ovih programa na pojedine dimenzije  zdravlja, sposobnosti, vitalnosti, odmora, oporavka, relaksacije, i dr.

Pored navedenih, svrsishodno je istaći i sledeće bitne obrazovno-vaspitne funkcije sportske rekreacije:

Prvo, prosvećivanje, podizanje svesti i saznanja o opštem značaju i vrednostima sportske rekreacije kao: elemenata zdravog, sadržajnog i kulturnog načina života; pokazatelja kvaliteta života savremenog čoveka; bitnog elementa za održavanje biološke i sociološko-psihološke ravnoteže čoveka u savremenim uslovima života i rada; faktora za efikasnu prevenciju i ublažavanje negativnih efekata, rizika i opasnosti od hipokinezije, psiho-emocionalnog prenaprezanja, neadekvatne ishrane, štetnih navika, i drugih rizikofaktora.

Drugo, upoznavanje konkretnih vrednosti i efekata pojedinih modela programa sportske rekreacije opšte i selektivne namene: podizanje opšteg nivoa motoričkih, funkcioalnih i radnih sposobnosti; podizanje opšteg nivoa zdravstvenog stanja; efikasan odmor, oporavak i relaksaciju; zabavu, razonodu i dobro raspoloženje; prevenciju zamora, otklanjanje ili ublažavanje akutnog ili hroničnog zamora; optimizaciju pojedinih delova lokomotornog aparata; optimizaciju ugroženih funkcionalnih sposobnosti; prevenciju i ublažavanje endokrino -metaboličkih rizikofaktora; antistres program - ublažavanje i/ili otklanjanje neravno-emocionalne napetosti, optimizacija telesne mase, prevencija i lečenje gojaznosti.

Treće, usvajanje osnovnih elemenata optimalne tehnike izvođenja različitih sadržaja sportsko-rekreativnih programa (motoričkih informacija): vežbi oblikovanja kao sadržaja programa jutarnjeg vežbanja, programa vežbanja u procesu rada i programa usmerenih na optimizaciju pojedinih delova lokomotornog aparata ili funkcionalnih sposobnosti (aerobika po meri, modela programa aktivnog odmora, modeli zdravstveno - preventivnog i zdravstveno - korektivnog vežbanja, program body bilding usmerenosti i dr.); prirodnih oblika kretanja (hodanje, pešačenje, trčanje) kao najoptimalnijih i najčešćih sadržaja programa aerobne usmerenosti; skijanja, plivanja, vožnje bicikla i dr. kao efikasnih sadržaja sportsko-rekreativnih programa, primenljivim u različitim životnim situacijama; sportskih igara čija je primena u programima rekreacije preporučiva posebno sa aspekta mogućnosti optimalnog doziranja i kontrole primenjenih opterećenjai njihovog korišćenja u dužem životnom periodu; vežbi programa na spravama i mašinama u trim (fitnes) kabinetu; fizioprofilaktičkih procedura (sauna, hidromasaža i dr.).

Četvrto, optimizacija lokomotornog aparata i oblikovanje kretanja: optimalan razvoj pojedinih mišićnih grupa i koštano - mišićnog sistema kao celine; oblikovanje kretanja, odnosno usvajanje skladnih i koordiniranih pokreta; usvajanje i razvijanje sposobnosti za racionalno labavljenje mišića.

Peto, razvijanje znanje i sposobnosti samorekreacije, što pre svega, podrazumeva savladavanje i usvajanje određenog boja modela programa sportske rekreacije koji po svom cilju i nameni, sadržajnoj i vremenskoj strukturi najviše odgovaraju objektivnim i subjektivnim potrebama svakog pojedinca i koje on može samostalno sistematski izvoditi.

Iako ležište programa sportske rekreacije nije na obrazovanju i vaspitanju (kao u području edukacije - fizičkog vaspitanja), ova komponenta nikako nije zapostavljena. Obrazovno - vaspitna komponenta u sportskoj rekreaciji ima izuzetan značaj upravo zbog činjenice da je čovek u sportskoj rekreaciji subjekat svoje aktivnosti, da se slobodno opredeljuje, bira programe aktivnosti i veoma često ih samostalno i realizuje. Takav pristup zahteva visok stepen samoobrazovanja, poznavanja stvarnih vrednosti sportske rekreacije i pojedinih modela programa, načina i metodike njihove realizacije, doziranja, kontrole opterećenja i valorizacije efekata njihove primene.

Treba istaći da obrazovno - vaspitna komponenta u sportskoj rekreaciji ima odgovarajuću uzrasnu dinamiku. To znači da u pojedinim periodima ontogenetskog razvoja svakog pojedinca najznačajnije obrazovno-vaspitne vrednosti sportske rekreacije različito dolaze do izražaja. Od konkretnih potreba i interesa svakog čoveka umnogome zavise i konkretni obrazovno-vaspitne funkcije koje se ostvaruju kroz pojedine programe sportske rekreacije. Što nikako ne znači da odrazovno - vaspitne funkcije sportske rekreacije ne postoje, ili da su manje značajne, nego samo da imaju svoje specifičnosti u odnosu na slične funkcije u područjima edukacije sporta.